"Brýnt er að opna umræðu um þennan alvarlega sjúkdóm til að auka þekkingu á honum í samfélaginu."

Ristilfélagið var stofnað 30. júní 2009 og er því nýorðið tveggja ára. Það var stofnað af hópi áhugamanna úr hópi sjúklinga, lækna og annarra heilbrigðisstarfsmanna er láta sig málið varða. Ristilkrabbamein er þriðja algengasta krabbameinið í konum og körlum og afar líklegt að flestir, ef ekki allir, þekki einhvern sem greinst hefur með sjúkdóminn. Þetta er ansi stór hópur, sem samt hefur lítið borið á. Brýnt er að opna umræðu um þennan alvarlega sjúkdóm til að auka þekkingu á honum í samfélaginu. Umræða um aðrar tegundir krabbameina er mun lengra á veg komin og almenn þekking á þeim þar með mun meiri.

Flestir sjúklingar komnir á efri ár

Árlega greinast 130-140 Íslendingar með ristilkrabbamein og árlega deyja um 50 manns af völdum sjúkdómsins. Í lok árs 2009 voru um 990 einstaklingar á lífi sem greinst höfðu með sjúkdóminn. Meðalaldur þeirra sem greinast er um 70 ár þannig að meginþorri sjúklinganna er kominn á efri ár.

Það er erfiðara að vekja athygli á sjúkdómnum og einkennum hans meðal almennings þegar sjúklingar sem greinst hafa eru ekki áberandi í umræðunni. Ristilfélagið var stofnað til að vinna að hagsmunum þessa hóps og reyna að vinna að því að sjúkdómurinn verði greindur á fyrri stigum. Þannig aukast líkur á að hann verði læknanlegur hjá börnum okkar og barnabörnum.

Skimun nauðsynlegur hluti forvarna

Ristilfélagið hefur þegar sannað gildi sitt á þeim stutta tíma sem það hefur starfað, til dæmis hafa málsvarar þess miðlað mikilvægum upplýsingum til félagsmanna og ráðamanna heilbrigðismála. Félagið nýtur stuðnings Krabbameinsfélags Íslands og aðildarfélaga á höfuðborgarsvæðinu við uppbyggingu sína. Það hefur skilað þeim árangri að nú er ákveðið að ristilkrabbamein verði sett efst á forvarnalista í kynningarstarfi og þannig verði baráttan stórefld gegn þessum vágesti.

Almennri þekkingu á sjúkdómnum og afleiðingum hans er ábótavant. Þess utan er sjúkdómurinn lúmskur og einkenni hans koma oft fram of seint til að meðhöndlun skili varanlegum árangri. Eitt helsta baráttumál Ristilfélagsins er að hafin verði skipulögð skimun fyrir sjúkdómnum þar sem reynt er að greina hann á forstigi, enda er það forsenda þess að sjúklingur nái fullum bata. Það er ótrúlegt en satt að það tekur sjúkdóminn um tíu ár að þróast af meinlausu forstigi upp í að vera banvænn. Á þessu skeiði sjúkdómsins er því nauðsynlegt að greina hann.

Tilgangur Ristilfélagsins er að:

• Suðla að fræðslustarfsemi og miðlun upplýsinga til sjúklinga, aðstandenda, annarra velunnara og almennings í samstarfi við krabbameinsfélögin og aðra.
• Ela samstarf við heilbrigðisstarfsfólk, heilbrigðisstofnanir sem og félagasamtök, er láta sig varða heilbrigði og velferð þeirra er greinast með sjúkdóminn.
• Hvetja til rannsókna á sjúkdómnum og orsökum hans.
• Stofna til samskipta við sambærileg samtök erlendis.
• Beita sér fyrir því að hafin verði leit að ristil- og endaþarmskrabbameini á byrjunarstigi.

Það er einlæg von aðstandenda Ristilfélagsins að skimun fyrir krabbameini í ristli og endaþarmi hefjist hér á landi sem fyrst, enda hafa rannsóknir sýnt fram á að slík skimun er þjóðhagslega hagkvæm. Afar dýrt er að eiga við afleiðingar sjúkdómsins bæði er varðar lyfjameðferð og skurðaðgerðir.

Við hvetjum Íslendinga til að kynna sér einkenni þessa sjúkdóms.

Höfundur er Magnea Guðmundsdóttir, formaður Ristilfélagsins.