Læknar við læknadeild Háskóla Íslands og skurðdeild Landspítala birta í dag vísindagrein um bættar horfur sjúklinga með nýrnafrumukrabbamein í einu virtasta vísindariti innan þvagfæraskurðlækninga, Journal of Urology.
Fram kemur í fréttatilkynningu frá HÍ og skurðdeild LSH að greinin hafi vakið mikla athygli og er t.d. forsíðufrétt í Renal & Urology News.
„Í greininni er bent á að rúmlega helmingur nýrnafrumukrabbameina á Íslandi greinist nú fyrir tilviljun, en 1971 var hlutfallið um 11%. Þessi þróun hefur leitt til þess að horfur sjúklinga með nýrnafrumukrabbamein hafa vænkast umtalsvert hér á landi. Ástæðan fyrir þessari hröðu aukningu tilviljanagreininga er útbreidd notkun tölvusneiðmynda og ómskoðanir. Hér á landi er aðgengi sjúklinga að þess konar rannsóknum óvenjugott, bæði á sjúkrahúsum og einkareknum læknastofum,“ segir í tilkynningunni.
Fram kemur að nýrnafrumukrabbamein sé langalgengasta illkynja æxlið sem greinist í nýrum en hér á landi greinist hátt í 30 einstaklingar árlega með sjúkdóminn.
„Nýrnafrumukrabbamein er óvíða algengara í heiminum en hér á landi og er ástæðan fyrir því óþekkt. Því er mikið á sig leggjandi að leita leiða til að auka batalíkur þeirra sem glíma við þennan sjúkdóm en rannsóknir á erfðum sjúkdómsins standa nú yfir hér á landi. Algengustu einkenni nýrnafrumukrabbameins eru verkir í kvið eða síðu og blóð í þvagi. Einkenni leynast oft og það getur tafið greiningu á sjúkdómnum. Ef æxlið er eingöngu bundið við nýrað kemur lækning með skurðaðgerð til greina. Þess vegna skiptir miklu máli að greina sjúkdóminn snemma, áður en hann hefur dreift sér út fyrir nýrað,“ segir í tilkynningu.
Færst í vöxt að nýrnafrumukrabbamein greinist fyrir tilviljun
Fram kemur að á síðustu tveimur áratugum hafi færst í vöxt að nýrnafrumukrabbamein greinist fyrir tilviljun þegar gerðar séu myndrannsóknir vegna annarra óskyldra sjúkdóma í kviðarholi, t.d. þegar leitað sé að gall- eða nýrnasteinum með tölvusneiðmyndum eða ómskoðun. Í rannsókn íslensku læknanna hafi komið í ljós að sjúklingar sem greindust með nýrnaæxli fyrir tilviljun höfðu betri lífslíkur og horfur um bata, jafnvel þótt tekið væri tillit til minni stærðar æxlanna og takmarkaðrar útbreiðslu. Alls voru 40% fleiri af tilviljanagreindu sjúklingunum á lífi fimm árum eftir greiningu en í hópi þeirra sem greindir voru á annan hátt. Þetta sé í fyrsta skipti sem sýnt sé fram á jákvæð áhrif tilviljanagreiningar með þessum hætti og hjá sjúklingum heillar þjóðar.
Rannsóknin byggðist á gagnagrunni þvagfæraskurðdeildar Landspítala þar sem skráð eru öll tilfelli nýrnafrumukrabbameins sem greinst hafa hér á landi frá 1970. Gagnagrunnurinn þykir einstakur á heimsvísu þar sem hann nær til tilfella hjá heilli þjóð á 40 ára tímabili. Auk þess gátu höfundar greinarinnar stuðst við upplýsingar um fjölda myndrannsókna á landinu öllu.
Fyrsti höfundur greinarinnar er Helga Björk Pálsdóttir deildarlæknir en rannsóknin er hluti af meistaraverkefni hennar við læknadeild Háskóla Íslands. Leiðbeinandi Helgu er Tómas Guðbjartsson, prófessor við læknadeild Háskóla Íslands, sem jafnframt hefur haft yfirumsjón með rannsókninni. Aðrir rannsakendur og meðhöfundar að greininni eru Eiríkur Jónsson, yfirlæknir þvagfæraskurðdeildar LSH, Guðmundur Vikar Einarsson þvagfæraskurðlæknir, Vigdís Pétursdóttir og Sverrir Harðarson meinafræðingar, Ármann Jónsson og Martin Ingi Sigurðsson deildarlæknar.